اسفند یا اسپند

نام پارسی: اسفند، اسپند، هزار اسفند، سُداب کوهی

نام علمی: Peganum Harmala

نام عمومی: Syrian rue

نام انگلیسی: Hamel, Wild rue

نام عربی: حَرمَل، حُرمَل

خانواده: Zygophyliaceae (اسفند). در بعضی منابع علمی آن را در خانواده Rutaceae قرار میدهند.

اسفند نوعی سُداب وحشی است. گیاهی است علفی، پایا و بوتهای که ارتفاع آن تا 50 سانتیمتر میرسد. دارای برگهای فراوان و سبز با تقسیمات سهتایی نامنظم و باریک و دراز است. گلهای نسبتاً بزرگ این گیاه پنج کاسبرگ تقریباً سفیدرنگ و پنج گلبرگ بلند به رنگ سفید مایل به سبز دارند. میوه گیاه پوشینه،کروی، دارای سه لُب و به قطر تا 8 میلیمتر میباشد که حاوی دانههای قهوهای مایل به سیاه فراوانی است. قسمت مورد استفاده گیاه این دانهها هستند.

در تعریف این گیاه در منابع طب سنتی ایران میخوانیم: اسفند بر دو نوع است؛ نوعی از آن دارای غلافهای گرد و کمی سرخ است که تخمهای سیاهرنگی به اندازه خردل دارد و بوی زیادی ایجاد میکند و در بیشتر موارد، مراد از اسفند همین نوع است و نوع دوم برگهایی مایل به رنگ سفید و گلهای خوشبویی شبیه گل یاسمن سپید دارد و غلاف دانه آن درازتر و سپیدرنگ است که آن را حُرمل سپید مینامند.

رُستنگاه:

گیاه اسفند در چین، مغولستان، روسیه، پاکستان، افغانستان، عراق، اردن، یونان، مناطق مدیترانهای شمال آفریقا، ترکیه، سوریه و هند و همچنین در بسیاری نقاط ایران از جمله اطراف تهران، قم، قزوین، کرج، تبریز، کرمان، نواحی مختلف فارس، سیستان و بلوچستان، نواحی مختلف خراسان، سمنان، دامغان و حواشی کویرهای ایران میروید.