انديشه سياسی حميد عنايت

12.00

12.00 Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA MicrosoftInteetExplorer4

مقاله مقاله حاضر در کتاب زير منتشر شده است:

«ح «حميد عنايت»، در انديشه سياسی متفکرانمسلمان، به اهتمام دکتر علی اکبر علیخانی، ج17، تهران: پژوهشکدة مطالعات فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، تحقيقات و فنxadآوري، 1390.

خلاصه

دههxadهای 1340 و1350 را از بسياریجنبهxadها میxadتوان نقطه عطفی در تاريخ فکری ايران دانست. در کنار رواج رهيافتxadهایجديد در مبارزه سياسی، پيدايش سبکxadهای زيبای تازه و نو در زمينه ادبيات، افزايششمار نويسندگان و روشنفکران، گسترش کتابxadخوانی و انتشارات، برپايي مراکز و نهادهایعلوم اجتماعی مدرن، شکلxadگيری سبکxadهای تازه در نثر فلسفی و جامعهxadشناسانه، ايندوران اوجxadگرمی بازار بومیxadگرايي و ضديت با شرقxadشناسی نيز بود. بديهی است که درچنين زمينهxadای بومیxadگرايي انديشه سياسی در کانون توجه حميد عنايت باشد.

گرچه در آغاز دوران آشناييايرانيان با تمدن جديد فکر يافتن علت عقبxadماندگی، به دغدغه اصلی نخبگان فکری تبديلشد اما در اين ميان ضرورت مدرنيزاسيون و نه مدرنيته برای ايشان به شدت مطرح گشت.از اين رو در حوزه انديشه سياسی آنxadچه مورد تبليغ غالب رهبران فکری تقليددستاوردهای تمدن جديد بود. ايرانيان تنها پس از جنگ جهانی دوم بود که به تفاوت دوجنبه مدرنيزاسيون و مدرنيته پی بردند و با غالب شدن نگرشxadهای ايدئولويک در قالبxadهایمارکسيستی يا ساختارشکني هيدگری – که حتی ذهنيت رهبران فکری اسلامی را نيز گرفت-به نقد مدرنيته غربی پرداختند. در چنين زمينهxadای بود که نوعی تفکر اوتوپيايي وجستجوی گونهxadای مدرنيته ايدئولوژيک به وجه غالب انديشه و انديشه سياسی تبديل شد ودر اين ميان فکر بومیxadسازی انديشه و انديشه سياسی ذيل تعبير اصلی مدرنيتهايدئولوژيک در ميان آنxadها مطرح شد. عنايت نيز مانند ديگر انديشوران دوران، دغدغهبومیxadسازی انديشه xadسياسی يافت. اما بومیxadسازی عنايت برعکس فضای غالب مارکسيستی ياهيدگری صبغه ايدئولوژيک نيافت. مدعی مقاله حاضر آن است که در صورت پذيرش اين پيشفرض که تلاش علمی عنايت معطوف به بومیxadسازی انديشه سياسی معاصر ايران میxadباشد درآن صورت با توجه به نگاه همدلانه او با جريان تجددگرايي اسلامی، بايد او را منادیتجددگرايي سنت دانست.

مقاله انديشه سياسی حميد عنايتبرای بررسی موضوع خود از روش تحليل درونی استفاده میxadکند. روشی که براساس آن غربxadزدگیجامعه ايرانی به مثابه يک بحران بزرگ برای رهبران فکری مطرح شد و بومی xadشدن انديشهسياسی به عنوان پاسخی ريشهxadای و عاجل برای آن پديدار گشت. در اين مقاله نشان دادهشده است که آثار پراکنده حميد عنايت پيرامون انديشه بومیxadگرايي نظم و نسق يافته ووحدتی اساسی میxadيابند.

تلاش عنايت در زمينه بومی سازیانديشه سياسی صرف نظر از هر گونه قضاوت درباره توفيق يا عدم توفيق آن، میxadبايد بهمنزله تجربهxadای برای نسل جديد انديشورزان ايرانی قرار گيرد که در دههxadهای 1370 و1380 با آشنايي بيشتری از مدرنيته و سنت سياسی ايرانی و تجربه عميقxadتر در صدد بومیسازی انديشه سياسی معاصر ايران هستند. بديهی است که انجام چنين مهمی بدون توجه بهتجربه پيشينيان که در اين راه گام نهادند راه به سرمنزل مقصود نخواهد برد.

تجربه حميد عنايت نشان میxadدهد کهانديشهxadهای سياسی تلفيقی مانند اسلام ليبرال، سوسياليسم اسلامی، ناسيوناليسم وانترناسيوناليسم هرگز نتوانستهxadاند در جهان اسلام، جهان عرب و ايرانxad زمين الگویمناسبی از بومی سازی را به نمايش بگذارند در صورتی که نگرش همدلانه و ضمنی او باتجددگرايان اسلامی برای نسل امروزين انديشورزان ايرانی اين پيام آور آن است کهتنها تجربهxadای که تاکنون آرزوی بومی سازی انديشه سياسی را به سرمنزل مقصود میxadتواندبرساند همانا متجدد ساختن سنتxad سياسی ايران اسلامی است.

♥♥♥ دختر و پسر ♥♥♥...