غدیر تداوم ولایت خدا

غدیر یعنی تداوم ولایت خدا

عید سعید غدیر خم به یقین بزرگترین عید رسمی اسلام و شریفترین روز سال است، چرا که شجرة رسالت در این روز به بار نشست و میوة اسلام و بیستوسه سال جهاد رسالت به جامعه اسلامی ارزانی شد،و همانگونه که رسول حقیقت و مصداق اتَمّ و اکمل همة پیامبران و دین آنهاست، ولایت نیز جوهر و تمام و ثمرة دین نبیاکرم^(ص) است.

ولایت مرتبه عالی دیانت است. تقریباً همة بشر، خدا را به خالقیت قبول دارند ولی تعداد کمتری به ربوبیتِ خداوند قائلاند. بسیارند که حاضرند خداوند را ستایش کرده و دلسپردة او باشند و در برابر او راز و نیاز کنند ولی از میان همانها کمترند کسانی که حاضرند طبق آئیننامة خاصی عمل کنند و دین را پذیرا باشند و یا احکام را بپذیرند.

ثبتنام دراسلام با شعار لا اله الا الله و دعوت به نفی معبودهای غیر خدا آغاز میشود و به تدریج امتی متشرّع و معتقد و اهل پذیرشِ احکام عبادی و به تدریج اخلاقی، حقوقی، اجتماعی و سیاسی و غیره در کلاسها و مدارج آن تربیت و ساخته میشود.

البته پذیرشِ پیامبر^(ص) به معنای پذیرش مقام مُطاع بودن و سرسپردگی به فرامین او و جان نثار کردن به اوامر اوست، امّا چنین حقیقتی در عملِ پیروان پیامبر^(ص) بسیار متفاوت بود. چون علقهها و پیوندهای جاهلی وجود داشت. علاقه به مال و جان و کسان و داشتههای ذهنی و فکری دیگر و ناخالصیها، موانع پیشرفت مؤمن در بندگی است و طبعاً فرارها، تمرّدها، سرپیچیها، دورنگیها، معصیتها، نافرمانیها و حتی ارتداد و عقبگرد و برگشت از اصل اسلام، معلول همین مسائل است.

بد نیست به این واقعة تاریخی در بازة زمانیِ کمی قبل و بعدِ آن نگاهی شده و حوادث ده سال قبل (یعنی دوران رشد نهال اسلام) و شصت سال بعد از غدیر دیده شود. آنگاه میتوان فهمید چرا قرآن چنین محکم و بلند و قاطع، قبل و بعد غدیر را تبیین کرده و آیاتی مثل «مَنیَرتَدَّ مِنکُم»[1] «و اِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّه»[2] و نیز «وَ اِذ قالوااللَّهُمَ اِن کانَ هذا»[3]... ابعاد دیگری از قضیه را با صراحت و قوت نمایش داده است.

واقعیت این است که پس از پیروزی بدر و بُروز نشانهای قدرت اسلام -که کمکم عناصری با ناخالصی بیشتر وارد اسلام شدند- تا آخرین غزوه که تبوک باشد، مکرراً پیامبر اکرم^(ص) با اصحاب خود پیمان وفاداری و ثباتِ قدم و فرار نکردن و تخلف نکردن و اطاعت محض میبست لکن به گواهی قرآن به محض بروز آزمون، اکثریت پیمانشکنانه فرار میکردند. «وَ لَقَد کانُوا عاهَدُوا اللَّهَ مِن قَبلُ لا یُوَلّونَ الاَدبارَ وَ کانَ عَهدُ اللَّهِ مَسؤُلاً»[4] ولی مرتب «ثُمَّ وَلَّیتُم مُدبِرینَ»[5] را به عنوان گواه آن شاهدیم.

این عقبگردها و فرارها و پیمانشکنیها که هر یک منشأ عوارض بسیار سنگینی میشد، باید برای امّت اسلامی درس بزرگ تخلف را میداد. و آنچه که در سورة توبه در آستانة غزوة تبوک و پس از آن از متخلفان و متمردان و سرنوشت شوم آنان ترسیم شده، باید جامعة اسلامی را بیدار میکرد. اینها تمرینهایی بود تا جامعة نوپای اسلامی با توجه به عوارض شوم فرار و سرزنشهای شدید قرآن به خود آید و دست از پیمانشکنی بردارد و مطیع کامل اوامر رسولالله^(ص) شود.

و امّا با آنچه در شصت سال پس از غدیر و روشنتر تا امروز از سرگذشت تاریخ اسلام میبینیم، میشود فهمید که اسلام نیامد با آن همه زحمت پیامبر^(ص) و هدایتهای الهی و کتاب مبین و صراط مستقیمِ خود که تاریخی چنین آکنده از جنایت ارمغان آن باشد. مدینة پیامبر^(ص) غارت شود، کعبه را به آتش کشند و کاری که هیچ دشمن بزرگی با اسلام نتوانسته بود انجام دهد، به نام اسلام انجام دهند. بر امام حسین^(ع) و یاران او آن رَوَد و بر خاندان پیامبر^(ص) و بر مؤمنان ناب و عالمان و صالحان و زاهدان و اخیار آن رود. تاریخِ پس از غدیر به خوبی نشان میدهد که صراط مستقیم اسلام پیموده نشد و به هر حال یک انحراف جدّی از جایی در آن پدید آمده است. این حکم را هر منصفی که آشنا به تاریخ باشد دارد.

در اینجا معلوم میشود همة آنچه در اُحد و خندق و خیبر و حدیبیه و فتح مکه و حنین و تبوک و امثال آن که پیش آمد و عهدشکنیها و ملامتها همه و همه تمرین بود که یک عهد بزرگ شکسته نشود و بر اسلام و تاریخِ آن بلایی نیاید که تا ابد باید بر آن گریست. و این چیزی نیست جز شکستن عهد غدیر که با غلیظترین مواثیق و عهدها بسته شد.

پس بحث ارتداد بعد النبی^(ص) یک حقیقت است، البته نه به معنای ارتداد از ظاهر دینی و یا دین، بلکه منظور همین ارتداد مصطلح است «اِنَّ الَّذینَ ارتَدُّوا عَلی اَدبارِهِم مِن بَعدِ ما تَبَیَّنَ لَهُمُ الهُدَی.»[6] و نهیِ ذکر شده در «وَ لا تَرتَدُّوا عَلی اَدبارِکُم فَتَنقَلِبُوا خاسِرینَ»[7] «وَ لَقَد کانُوا عاهَدُوا اللَّهَ مِن قَبلُ لا یُوَلّونَ الاَدبارَ وَ کانَ عَهدُ اللَّهِ مَسؤُلاً» یعنی ارتداد از عهد غدیر و ارتداد از بیعت و پیمان سیاسی منعقد شده بر حکمرانی علی^(ع) بر جامعه اسلامیِ پس از پیامبر^(ص).

آیا این بود آن سعادتی که اسلام وعدهاش را میداد. آیا این بود آن سنتی که دین، تنها مدعیِ واقعی آن است. آیا این بود آن قسط و عدل موعود اسلام؟ مسلمان هیچ جوابی ندارد جز اینکه اقرار به انحرافی کند که مبدا آن را سعی میکنند پوشیده نگه دارند. ولی باید به صراحت اعلام و اقرار کرد که آن شکستنِ عهد غدیر است. و عهد غدیر، عهد با خدا و رسول او بود.

قرآن به صراحت اعلام میکند «اِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسولُهُ وَ الَّذینَ آمَنُوا»[8] میفرماید «لا یَنالُ عَهدِی الظّالِمین»[9] هر چند در آیه اول به اشارت، مصداق را هم تعیین کرده است ولی در غدیر مصداق «الَّذینَ آمَنُوا» رسماً معین و معرفی و از طرف خدا به این عنوان منصوب میشود و توسط رسول الله^(ص) از همه مردم بر این حقیقت پیمان وفاداری گرفته میشود.

پس مفهوم غدیر، یعنی تداوم ولایت الله و ولایت رسول با ولایت مؤمنان. طبیعی است فرد افضل و سیدالمسلمین و امیرالمؤمنین و یعسوب الدین و قائد غرّ المحجلین است که باید این عنوان را احراز کند تا اسلام منحرف نشود و آن همه خسارت وارد نشود.

♥♥♥ دختر و پسر ♥♥♥...