اين بيماري كه به اسامي بيماري مرغان جوان ( Pullet disease) و تاج آبي (Blue comb) نيز ناميده مي شود اولين بار توسط بودت (Beaudette) در سال 1929 تحت نام بيماري X گزارش گرديد .بيماري حاد و شبيه وبا مي باشد كه در مراحل اول تخمگذاري طيور را مبتلا مي كند .
عامل بيماري
عامل ايجاد كننده بيماري هنوزبدرستي مشخص نيست ولي بنظر مي رسد كه توسط ويروس ايجاد شود . گروهي از محققين عامل پالش پذيري را ازحالات بيماري جدا كرده اند .گروهي ويروس برونشيت عفوني را كه به كليه حمله مي كند عامل چند واگيري دانسته اند .عوامل مختلف ديگر چون قارچ كشها، قطع اب، نسبت زياد پروتئين به انرژي نيز در ايجاد بيماري مورد بحث قرار گرفته است .بيماري بيشتر در مرغاني كه در چند ماهه اول تخمگذاري هستند ديده مي شود هرچند كه بيماري در سنين 4 هفتگي و يا 2 سالگي نيز ديده شده است .شيوع بيماري بيشتر در فصول تابستان و پائيز است .
انتقال :
راه انتشار بيماري مشخص نيست .بخاطر اينكه بيماري بيشتر در تابستان شايع است، احتمالاً عوامل محيطي نقشي در انتشار بيماري دارا مي باشد .
نشانيهاي كلينيكي :
بيماري بطور ناگهاني ظهور كرده و ممكن است يكباره حدود 25 درصد گله را مبتلا سازد .طيور مبتلا خمود بوده ميزان مصرف دان و آب كم شد، ميزان تخمگذاري پائين آمده و طيور مبتلا به اسهال متمايل به سفيد آبكي مي باشند .گاهي پرهاي اطراف مخرج با مواد اورات آلوده است .سيانوزه شدن تاج و ريش كه به رنگ متمايل آبي در مي آيد و بهمين علت به آن بيماري تاج آبي مي گويند، چشمان فرو رفته، خشك شدن ساق پا، ضعف و بالاخره مرگ در اين بيماري ديده مي شود .گاهي چينه دان منبسط شده و از مواديكه بوي ترشيدگي مي دهد پر شده است.دوره بيماري 2-1 هفته و تلفات بين صفر تا 50 درصد متغيراست ولي معمولاً حدود 5 درصد است .تعداد منوسيتهاي خون به 20 درصد در يك ميليمتر مي رسد .
جراحات كالبد گشائي :
لاشه خشك و تيره، پاكراس به رنگ شبيه گج، خونريزي روي پرده هاي سروزي و چربي ها و قلب، نكروز عضله سينه (شبيه گوشت ماهي) چينه دان منبسط و محتوي مواد ترش شده، محتويات ژلاتيني در روده ها، پرخوني كبد و تورم كليه ها با ميزان متغير از رسوب اورات و گاهي علائم مشخص نقرس احشائي در روي لاشه ديده مي شود .در مرغان تخمگذار زرده له شده در حفره بطني وجود دارد .در آسيب شناسي تورم ابري و پيكنوزاپيتليوم لوله هاي ادراري مشاهده مي گردد .
تشخيص بيماري :
تشخيص قطعي براساس تاريخچه گله، وجود جراحات مشخص،انتشار سريع، تلفات كم، سيانوزه شدن تاج و ريش، اسهال، رسوب اورات در كليه ها و شمارش منوسيتها كه به 20 درصد يا 8000 عدد در هر ميليمتر مكعب مي رسد مي باشد .ميزان طبيعي منوسيت ها براي مرغ 9درصد يا 1700 عدد در هر ميليمتر مكعب و براي خروس 10 درصد است .بيماري را بايد از پولوروز، تيفوز، اورمي حاصله ازويروس برونشيت عفوني و بخصوص وباي مرغان تميزداد .
درمان وپيشگيري :
دان ملاس در آب، اضافه كردن كلرور پتاسيم به ميزان 2 درصد در غذا بمدت 4 روز و اضافه كردن آنتي بيوتيك به ميزان 200 گرم در يك تن غذا به مدت 7-5 روز ممكن است در بهبودي موثر باشد .
پيشگيري براساس اداره صحيح مرغداري، تهويه مناسب، جلوگيري از استرسها، غذاي مناسب و اقدامات بهداشتي براي جلوگيري از انتشار بيماري است .
span>منبع مورد استفاده :
دكتر محمد حسن بزرگمهري- بيماري هاي طيور ، انتشارات واحد فوق برنامه دفتر مركزي جهاد دانشگاهي ، چاپ اول ، تهران، فروردين 1364.
